De Huizen van Oranje en Nassau

Heraldische Wapenboeken

Bronvermelding

Heraldische Wapenboeken

Wapenboek Gelre

Deel I

Een kopie van het Wapenboek Gelre, gemaakt omstreeks 1500 en toegeschreven aan een Leids kunstenaar, Cornelis Enghebrechtsz, is, als oudste wapenboek, in het bezit van de Hoge Raad van Adel. Deze kopie bevat zo'n 1400 wapens, minder dan in het origineel. Een belangrijke kopie werd gemaakt door Victor Bouton. Van 1881 tot 1905 gaf hij 6 delen uit met bijna het gehele wapenboek.

Images uit het Wapenboek Gelre.

Deze uitgaven zijn vooral bekend om de nauwkeurige weergave van de wapenafbeeldingen, die geheel met de hand waren ingekleurd. Er zijn per deel ca. 60 exemplaren gedrukt, maar niet meer dan 45 verkocht. De tekeningen zijn aan meerdere handen toe te schrijven, vooral de Nijmeegse kunstenaarsfamilie Maelwael, met name Herman en Willem Maelwael, die verantwoordelijk zijn voor de gedetailleerde miniaturen en helmtekens.

Meer images van het Wapenboek Gelre.

Claes Heynenszoon verzamelde deze wapens in zijn rol als heraut, die een belangrijke functie had in het registreren en verifiëren van ridders en hun wapenschilden, bijvoorbeeld bij toernooien. Het manuscript bestaat uit ongeveer 124 perkamenten folio’s, verdeeld in twee hoofdsecties: het zogenaamde Brabant en Holland deel (circa 1403-1404) en het originele Gelrese deel (circa 1393-1402), gevolgd door aanvullend materiaal.

Nog meer images van het Wapenboek Gelre.

In het boek staan vorsten en bisschoppen steeds prominent afgebeeld, gevolgd door hun vazallen, allemaal geordend naar hun rang. Naast wapens zijn er ook korte kronieken en literaire toevoegingen. Het manuscript is ondergebracht bij de Koninklijke Bibliotheek van België en is tegenwoordig volledig gedigitaliseerd en online te bekijken via de website van de bibliotheek.

Veel meer images Wapenboek Gelre.

Dit maakt het mogelijk voor onderzoekers, historici en het publiek om het wapenboek digitaal door te bladeren en te bestuderen. Het Wapenboek Gelre is de oudste onbetwiste bron waarin een rode vlag met een wit kruis aan de Deense koning wordt gekoppeld. Op pagina 55 staat het Deense wapenschild met een helm met horens erboven. Rechts van het schild staat een rode banier met • een wit kruis erop afgebeeld; links ervan staat "die coninc van denmarke".

Veel images Wapenboek Gelre.

Het Wapenboek Gelre bevat een, aan Herman Maelwael toegeschreven geschilderde afbeelding van Claes Heynen. Na het Wapenboek Gelre schreef Heynen het Wapenboek Beyeren. De Gentse bibliofiel Karel van Hulthem verwierf het wapenboek Gelre in 1820 op een publieke veiling van de bibliotheek van Anne-Thérèse-Philippine gravin d'Yve voor 19 gulden.

Ruim voldoende wapens van gelre.

Na de dood van de eigenaar ging het bij legaat over naar de Verzameling Handschriften van de KBR te Brussel. In deel zes van de Bibliotheca Hulthemiana wordt de codex in 1837 voor het eerst op wetenschappelijk verantwoorde wijze beschreven (nr 195, blz 51-53).

Meer dan genoeg wapen van Gelre.

Wie en was Cornelis Enghebrechtsz. Cornelis Engebrechtsz, ook bekend als Cornelis Engelbrechtsz. (ca. 1462–1527) was een vroege Nederlandse schilder. Hij werd geboren en stierf in Leiden, en wordt beschouwd als de eerste belangrijke schilder uit die stad. Engebrechtsz. gaf les aan een aantal andere Leidse schilders, waaronder Lucas van Leyden, Aertgen van Leyden en Engebrechtsz.' eigen zonen Cornelis, Lucas en Pieter Cornelisz.

Veel mee r images uit het Wapenboek van Gelre.

Lucas van Leyden wordt beschouwd als zijn belangrijkste leerling, die Engebrechtsz. in populariteit overschaduwde. Werk van Engebrechtsz. is in de collectie van het Rijksmuseum Amsterdam, het Kunsthistorisches Museum in Wenen, het J. Paul Getty Museum in Los Angeles, de Alte Pinakothek in München en het Metropolitan Museum of Art in New York, onder anderen.